Ik ben verrukt over het land, dat ik thans heb leeren kennen, Cuba, het grootste en schoonste eiland der Antillen, met zijn weldoenden zonneschijn en zijn heerlijke blauwe hemel. Ik kwam er aan op een helderen December Morgen, met de uitstekend ingerichte amerikaansche stoomboot, de Mexico, die het anker wierp in een baai van omstreeks drie mijlen in omtrek, waarvan de eene, drassige, oever een diepe inham vormt, tot waar een lage heuvelreeks oprijst, terwijl de andere, waarop de stad Havana is gelegen, in de baai vooruitsteekt als een sierlijk afgeronde kaap. Wat men het eerst bespeurt van Cuba's hoofdstad, zijn groote, verspreide gebouwen, waartusschen, tegen den langzaam stijgenden achtergrond, een ontelbare menigte huizen zijn samen gedrongen, allen van een zelfde geelachtige kleur. Dat eentonig effen vlak wordt door rechte lijnen van straten in ruiten verdeeld, 't geen de stad op een reusachtig dambord doet gelijken. De eerste wandeling door de stad was alles behalve aangenaam. Uit het keurige douanekantoor kwamen wij in een nauwe straat, tusschen hooge gebouwen ingesloten, als een rotskloof tusschen steile bergwanden. Het midden werd ingenomen door zware vrachtwagens, met muildieren bespannen, huurrijtuigen, en een soort van verhuiswagens, die als omnibussen dienst deden en die, door hun ongeregelden en slingerenden gang, voor de passagiers zowel als de voorbijgangers bepaald gevaarlijk mochten heeten. En als men zich voor die onberekenbare gevaartes wilde in veiligheid brengen, was er geen andere toevlucht dan een trottoir van hoogstens 40 c.M. breedte, waarop de voorbijgangers voortdurend tegen elkander aan bonsden en ieder, die niet even behendig of brutaal, was als zijzelf, eenvoudig op de straat duwden, of letterlijk tegen den muur plat drukten. Men moest dus maar van twee kwaden het beste kiezen; of zich laten stompen door de onwellevende voorbijgangers, of gevaar loopen, te worden overreden, en daarbij door een dikke laag slijk baggeren, die slechts wat dunner werd, waar de goten waren overgelopen. Gelukkig kwamen wij, na een kwartiertje zo te hebben voor gesukkeld, aan de O'Reilly straat, die zindelijker en breder was. Door de grote vensters der benedenverdiepingen zag ik hier keurig ingerichte vertrekken, fraai uitgestalde etalages en uitlokkende cafe's, waar ik mij voorstelde, met genoegen te zullen zitten rusten, als ik eerst een geschikt logies had gevonden. Dit zou misschien niet gemakkelijk in zijn werk gaan in een stad als deze, waarvan de bevolking in de laatste vijf jaren met 40.000 zielen is verminderd, terwijl het aantal nieuw gebouwde huizen met dien aanwas geen gelijken tred heeft gehouden. Wel waren er een voldoend aantal hotels, en eenige gemeubileerde huizen te huur, doch naar mijne meening veel te weinig fatsoenlijke pensions, rustige verblijfplaatsen, die men op een lange reis zeer leert waarderen. Het eenvoudigste logies is hier trouwens verbazend duur; voor minder dan 5 francs kan men geen behoorlijke slaapkamer krijgen. Dit zal trouwens wel veranderen, naarmate de verhouding tusschen vraag en aanbod zich wijzigt, evenals het schromelijke overvragen der restauratie houders, die voor een zeer eenvoudige maaltijd 4 of 5 francs rekenen, vanzelf zal ophouden, wanneer zij meer concurrentie hebben te duchten. De aanmerkelijke toename der bevolking zal op den duur groter welvaart scheppen en meer kapitaal in omloop brengen, 't geen wellicht gepaard zal gaan met meerder eenheid in het muntsysteem, waarin thans de grootste verwarring heerscht. Want zowel spaansch, als mexicaansch, amerikaansch, fransch en engelsch goud- en zilvergeld is hier in omloop, en met de betrekkelijke waarde dier verschillende muntstukken wordt op zo willekeurige wijze omgesprongen, dat een vreemdeling, die er niet uit wijs kan worden, zijn geduld erbij verliest. Eindelijk had ik dan toch een onderkomen gevonden in een particuliere woning, een eenvoudig benedenhuis, waarvan de voorgevel, die licht geverfd was, slechts twee grote vensters had, niet met luiken, maar met zonneblinden gesloten. Deftige huizen hebben in den regel een portiek of gaanderij met gecanneleerde zuilen, grote lantaarns, en ijzeren hekken met grillige krullen en versieringen. Dit is wel opmerkelijk in een stad, waar de huizen over 't algemeen arm zijn aan bouwkunstige versiering of kunstig smeedwerk.